Kategoriler
Sağlık

Uyku Zeka Gelişimini Ne Kadar Etkiliyor?

 “Stanford Araştırma Enstitüsü, küçük çocukların ileriki yıllarda matematik ve edebiyat başarısını etkileyen en önemli unsurun düzenli uyku olduğunu gösteren bir araştırma yayınladı. Araştırma ayrıca uykusu belli bir düzene oturtulmuş çocukların diğerlerine kıyasla kendilerini daha iyi ifade ettiklerini kanıtlıyor.”
Kaliteli uyku, 0-3 yaş arasında çocuk gelişimini etkileyen faktörler arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Özellikle geceleri deliksiz uyuyabilme becerisi, çocuklara hem zihinsel hem de fiziksel büyüme açısından önemli avantajlar sağlamaktadır. Örneğin, REM uykusu olarak bilinen uyku periyodunda çocukların gün içinde öğrendiği bilgi ve becerileri pekiştiren beyin bağlantıları aktive olmaktadır. Diğer yandan, çocuklarda fiziksel büyümeyi belirleyen büyüme hormonunun en çok uyku sırasında salgılandığı bilinmektedir. Yeterli uyumadığı için büyüme hormonu eksik salgılanan çocuklar pek çok organın, kas ve kemiklerin gelişimi bakımından dezavantajlı duruma düşmektedir.
Çocuğunuzun ne kadar uyuması gerekir?
Yaşamın ilk yılında bir bebeğin, 10-12 saati gece olmak üzere toplamda günlük 13-14 saat uyku ihtiyacı var. (Bazı bebekler bu ortalamanın biraz üzerinde ya da altında seyrediyor olabilir).  Yaşamın ikinci yılında toplam uyku ihtiyacı, 1 saat kadar azalsa da 4-5 yaşında bile ortalama 11-12 saatin altına düşmez.
Çocuğunuz yeterli uyumuyorsa zihinsel gelişim ve fiziksel büyümeyle ilgili önemli problemler baş gösterebilir. Yetersiz uyku sonucu büyüme hormonu dışında diğer bedensel faaliyetleri belirleyen hormonlarda da sorunlar olabilir. Örneğin, açlık duygusu veiştahı belirleyen hormonlardaki sorun yüzünden çocuğunuz olması gerekenden fazla yiyor ve yüksek kalorili faydasız yiyeceklere eğilim gösteriyor olabilir. Uyku eksikliği ayrıca gün içinde motor beceriler ve dikkat kapasitesinde düşüşe ve bunun sonucu olarak daha fazla davranış problemi ve öğrenmede gerilik ortaya çıkabilir.
Çoğu çocuk ebeveyninin tahmin ettiğinden daha fazla uykuya ihtiyaç duymaktadır. Çocuğunuzun uyku eksikliği yaşadığının göstergeleri gün içinde huzursuzluk ve huysuzluk, her zaman arabada uyuya kalma gibi şeyler olabilir. Eğer çocuğunuz uyku vaktinden önce çok hareketli oluyor ya da uyku vaktinden çok önce yorgunluk belirtileri gösteriyorsa, uyku düzeninizde sorun var demektir.
Çocuklara iyi uyku alışkanlıkları kazandırabiliriz. Bu sayede yeterli uyuduklarından ve sağlıklı büyüdüklerinden emin oluruz. Istanbul Parenting Class’ta anne babalarla yürüttüğümüz çalışmalarda yüzlerce bebeğe iyi uyku alışkanlıkları oluşturulması konusunda yardımcı olduk ve iyi uykunun çocuk gelişimindeki büyük faydalarını birebir gözlemledik. Bu tecrübeden yola çıkarak, sizlere de çocuğunuza doğru uyku alışkanlıkları kazandırmanın yöntemlerini öğrenmek için uzman desteği almanızı içtenlikle tavsiye ederim.
Uzman Psikolog Sinem Olcay Kademoğlu
İstanbul Parenting Class                                                     

Kategoriler
Sağlık

Uyku Bozuklukları Ve Uykusuzluk Sorunu

Ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor ama insanoğlu hala uykunun sırlarını çözebilmiş  değil. Uyku, bir dinlenme, rahatlama aracıdır. Uzmanlar uykuyu, “gün boyu yorulan ve yıpranan sinir sisteminin onarıma alındığı, gün içinde edinilen bilgilerin ayıklanıp depolandığı, dış uyaranlara açık ve bireyin gelişimi ile ilgili işlevsel bir süreç” olarak tanımlıyorlar. İdeal uyku süresi kişiden kişiye değişir.
İnsanın beden ve zihin gücünü toplamasını sağlayan en büyük güç UYKUDUR. Genelde birkaç esnemeden sonra uyumaya hazırlanan kişinin gözleri kapanır,kasları yavaş yavaş gevşer,organlarının çalışması ve solunumu yavaşlar. İşte bu evrede dış dünya ile bütün ilişkisini kesmiş olan kişi tam bir durgunluk ve hareketsizlik halindedir. Ve kişi yavaş yavaş uykunun sihirli dinyasının kapılarını aralamaya başlamıştır.
Uyku, beyin hücreleriyle sinir ağının  aktivasyonu sonucu gerçekleşir.
UYKU normal yaşamın sürmesi, organizmanın dinlenmesi için periyodik bir ihtiyaç olarak kendini gösteren, geçici olarak bilincin ortadan kalkmasıyla istemli kasların yavaşladığı ve dış uyaranlara duyarlılığın azaldığı, kendiliğinden ortaya çıkan periyodik ve uygun uyaranlarla içinden çıkılabilen fizyolojik durumdur.
Beyinde bulunan ve hipotalamus denilen sinir sisteminin denetlediği uyku bütün fiziksel etkinliklerin durduğu bir dinlenme dönemidir. Uyku sırasında kişi bilinçli düşünme yetisini kaybetmiştir. Fakat bilinçaltı uyku sırasında görülen rüyalarla çalışmaya devam eder.
Uyku; uyanıklığın tam tersi gibi görünse de aslında bu iki durumun pek çok ortak yanı vardır. Mesela uyurkende düşünürüz. Ayrıca uyuyan kişi çevreye karşı tamamen duyarsız değildir.
• İnsanlar hayatlarının 1\3’ünü uyuyarak geçirirler.
• Uyku hem bir davranış, hemde bir bilinç değişimidir.
• Uyku örüntüleri kişiden kişiye değişiklik gösterir.
NEDEN  UYURUZ?
• Koşuşturmayla  geçen gün içinde kaybedilen enerjiyi tekrar geri kazanmak için
• Büyümeye yardımcı olmak için. (uyurken salgılanan özel hormonlar vardır.)
• Hafızayı güçlendirip onarmaya yardımcı olmak için.
• Gün içinde algılanan gereksiz uyaranların etkisini beyinden silmek için.
Bazı insanlar uykusuzluktan yakınırlar, ya uykuya dalmak için büyük güçlük çeker ya da gece boyunca sık sık uyanırlar. Uykusuzluk insanda ruh huzursuzluğu,endişe,korku ve yorgunluk meydana getirir. Kimi zaman yıllardır birtek gece “GÖZLERİNİ KIRPMADIKLARINI” söyleyen uyku problemi yaşayan kişilerle karşılaşırız fakat bu inandırıcı değildir. Eğer insan bu kadar uykusuz kalsa (hayvanlar üzerinde yapılan deneylerde kanıtlandığı gibi) bütün gücü tükeneceğinden kısa sürede ölür.
Uyku süresi canlı türüne göre değişir. Mesela zürafa günde 3dakika, fil 2saat, kuşlar 12saat uyur vb. Yetişkin bir insan ise ortalama 8 saat uyur.
Tam alınmamış bir uykudan sonra cildin solgun ve kuru olduğuna, gözaltlarında mor halkalar oluştuğuna şahit oluruz. Uyku esnasında vücut hormon salgılarını dengeliyor. Bağışıklık sistemi ile sindirim sistemi hızla çalışıyor ve cilt her gün atılması gereken ölü deriyi uyku esnasında atıyor. California Stanford Üniversitesi’nde yapılan araştırmaya göre de ideal bir uyku hormonları dengeliyor ve bu durum kanserin de aralarında bulunduğu birçok hastalık riskini ortadan kaldırıyor.
UYKUSUZLUK; istenmesine karşın uykuya dalmada ya da uykuyu sürdürmede yaşanan geçici veya kronik rahatsızlıktır. Buna sebep olabilecek bazı etkenler:
• Uyuma koşullarının uygun olmaması
• Psikolojik, fizyolojik nedenler
• Anxiyete
• Psikozlar
• Stres, sıkıntı, depresyon
• Hastalık, ağrı
• Normal dışı uyku\uyanıklık döngüsü
• Çeşitli uyku bozuklukları (kabus, uyurgezerlik,aşırı uyku\uykusuzluk,insomniya,narkolepsi,apne)
• Dolaşım bozuklukları
• Davranış bozuklukları
• Uyarıcı maddeler (çay,kahve,tütün,alkol)
Uzun süre uykusuz kalma sinir sisteminde ve zihinsel işlevlerde bozulmaya yol açar ; bu da uykunun özellikle sinir sisteminin normal işlevinde ne kadar önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır.
GÖRÜLEN BAZI UYKU BOZUKLUKLARI
Uyku bozukluğu; uyku sırasında yaşanan rahatsızlıkların ortak adıdır. Organik veya ruhsal kökenli olabilen bu rahatsızlıklar arasında şunlar sayılabilir…
• Uyku apnesi
• Uykusuzluk
• Aşırı uyku
• Narkolepsi
• Kabus
• Uyurgezerlik
• İnsomniya
• Uykuda konuşma
• Uykuda korkma
Uyku problemi yaşayan kişide;  uykuya dalma zorluğu, kesintisiz uyuyamamak, uykuyu alamamak vb. belirtiler tek tek veya hepsi bir arada görülebilir. Uyku bozukluğu olan kişiler genellikle bu durumunun stresten kaynaklandığını söylerler. Ama stresin başlıca neden olarak görülmesi pek doğru değildir. Pek çok hastalığın uyku bozukluğuna yol açabileceğinin unutulmaması gerekir. Uykusuzluğun diğer  nedenlerinden bazılarıda şunlardır: Kalp hastalıkları, yüksek kan basıncı, burun tıkanıklığı, romatizma, sinirsel ve ruhsal hastalıklar, sindirim yetmezliğine bağlı şişkinlik ve gaz, astım ve horlama, stres, kafein (çay, kahve, kolalı içecekler, bazı gazozlar, çikolata), alkol, düşük kan şekeri, hazımsızlık, aşırı yemek, hastalık, ağrılar, gerginlik, kâbus görme
BAZI UYKU BOZUKLUKLARINI TANIYALIM…
• UYKU APNESİ: Uyku esnasında kişinin üst solunum yolunun tıkanmasıyla kişinin soluk alabilmek için sık sık uyanması sonucu gündüzleri uykulu olması haliyle tanımlanan uyku bozukluğu. Az rastlanan ancak şiddetli bir uyku bozukluğudur. Kişinin uyku sırasında nefesi kesilir. Ağır uyku sorunu olanlarda bir gecede yüzlerce apne görülebilir. Yaşlılarda daha çok görülür.
• NARKOLEPSİ:  Gün içinde görülen ani,istemsiz,aşırı uyku hali,gece uykularının düzensizliği olarak tanımlanan uyku bozukluğu. Kişi konuşurken,araba kullanırken,televizyon izlerken,aniden uykuya dalar. Genelde yirmili yaşlarda başlayan bu rahatsızlık, beyin iltihabı yada ur gibi organik nedenlerden ya da gizli dürtüler gibi bilinçdışı etkenlerden kaynaklanabilir.
• İNSOMNİYA: Kişinin yeterli süre ve kalitede uyuyamaması haliyle ilgili yaşanan bozukluk
Yetişkin insanların yaklaşık %90’ı her gece 6-9 saat kadar uyur. En sık görülen uyku süresi ise 7-8 saat kadardır. Bazıları ise günde sadece 6-7 saat uyur.
Unutulmamalıdır ki tüm duygular düşüncelerden doğar. Uykuya hazırlık aşamasında olumlu şeyler   düşünülürse olumlu duygular hissedilir ve rahat bir şekilde uykuya dalmak mümkün olur.
Not: Aktif bağlantı (Kaynak) göstermeden yayımlamak yasaktır.